Przedawnienie długu — terminy, jak liczyć i co zrobić z przedawnionym roszczeniem

Co oznacza przedawnienie długu

Przedawnienie to instytucja prawa cywilnego, która po upływie określonego czasu pozwala dłużnikowi uchylić się od zaspokojenia roszczenia. Uwaga — przedawniony dług nie znika. Zobowiązanie nadal istnieje, ale staje się tzw. zobowiązaniem naturalnym: wierzyciel nie może już skutecznie dochodzić go przed sądem, jeśli dłużnik podniesie zarzut przedawnienia.

Podstawa prawna to art. 117 i następne Kodeksu cywilnego.

Podstawowe terminy przedawnienia

Po nowelizacji obowiązują następujące ogólne terminy:

• 6 lat — termin podstawowy dla większości roszczeń
• 3 lata — dla roszczeń o świadczenia okresowe (np. czynsz, odsetki) oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej

Niektóre roszczenia mają terminy szczególne, np.:

• roszczenia z umowy sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy — 2 lata
• roszczenia z umowy o dzieło — 2 lata od oddania dzieła
• roszczenia z umowy przewozu — krótkie, najczęściej 1 rok
• mandaty za jazdę bez biletu, roszczenia telekomunikacyjne — zwykle 3 lata (świadczenia okresowe/działalność gospodarcza)

Zawsze warto sprawdzić, jaki termin dotyczy konkretnego rodzaju roszczenia.

Jak liczyć koniec terminu — ważna zmiana

Od 9 lipca 2018 r. obowiązuje istotna zasada: koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż 2 lata.

Przykład: jeśli roszczenie 6-letnie stało się wymagalne 10 marca 2020 r., to formalnie 6 lat upłynęłoby 10 marca 2026 r., ale dzięki tej zasadzie przedawnienie nastąpi dopiero 31 grudnia 2026 r.

Dla roszczeń o terminie krótszym niż 2 lata (np. 1 rok) zasada ta nie działa — liczy się dokładny dzień.

Od kiedy biegnie termin

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne — czyli od dnia, w którym wierzyciel mógł najwcześniej domagać się zapłaty (np. dzień po terminie płatności z faktury).

Co przerywa bieg przedawnienia

To kluczowa wiedza — niektóre zdarzenia przerywają bieg przedawnienia, a po przerwaniu biegnie ono od nowa (art. 123 KC). Bieg przerywa:

• każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw, podjęta w celu dochodzenia roszczenia (np. złożenie pozwu, wniosek o nadanie klauzuli wykonalności)
• uznanie roszczenia przez dłużnika — także uznanie niewłaściwe, np. prośba o rozłożenie na raty, częściowa spłata, podpisanie ugody
• wszczęcie mediacji

Dlatego tak ryzykowne jest pochopne „dogadywanie się" z windykatorem co do starego długu — częściowa spłata lub podpisanie ugody mogą przerwać przedawnienie i odnowić bieg terminu.

Przedawnienie wobec konsumenta — ochrona z urzędu

Bardzo ważna zmiana z 2018 roku: w sprawach przeciwko konsumentowi sąd bierze przedawnienie pod uwagę z urzędu — nie trzeba podnosić zarzutu. Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.

Mimo to, jeśli sprawa trafi do sądu, warto samodzielnie wskazać przedawnienie w sprzeciwie czy odpowiedzi na pozew, aby mieć pewność, że sąd je uwzględni.

Jak podnieść zarzut przedawnienia

Jeśli wierzyciel lub firma windykacyjna domaga się przedawnionego długu:

1. Nie spłacaj pochopnie — spłata może być uznana za uznanie roszczenia

2. Nie podpisuj ugód ani harmonogramów rat bez sprawdzenia dat

3. Jeśli sprawa trafiła do sądu (nakaz zapłaty) — złóż sprzeciw w terminie 14 dni i wyraźnie podnieś zarzut przedawnienia, wskazując datę wymagalności i upływ terminu

4. Możesz wcześniej wysłać wierzycielowi pisemne oświadczenie, że roszczenie jest przedawnione i odmawiasz zapłaty

Gotowe wzory pism

Sprzeciw od nakazu zapłaty z zarzutem przedawnienia, oświadczenie o przedawnieniu roszczenia, odpowiedź na wezwanie windykatora — wzory znajdziesz w kategorii Windykacja i długi oraz Sąd i postępowanie. W nietypowej sprawie skorzystaj z kreatora pisma indywidualnego, a wątpliwości możesz omówić na forum.